Zwangerschap en vasten

Een vaak terugkerende vraag is of de zwangere vrouw in Ramadan dient te vasten of niet. Vaak hoor je tegenstrijdige berichten, maar wat is het nu juist? Soms wordt er gezegd dat men niet hoeft te vasten als een dokter de zwangerschap heeft vastgesteld als moeilijk voor de vrouw en eventueel als er een bedreiging is voor de gezondheid van moeder en/of kind. Enige waarheid zit hier wel in, behalve dat een medische vaststelling hiervan geen absolute noodzaak is maar uiteraard wel een mogelijkheid als een dokter het vaststelt. Iedere vrouw is immers anders, ieder kind is uniek en iedere zwangerschap wordt uniek ervaren door de moeder. 

De meest dominante positie die door de geleerden wordt aangenomen is dat het vasten voor de zwangere vrouw verplicht is, maar … Het sleutelwoord in deze kwestie is: ‘vreest’. De geleerden van de grootste wetscholen en een aantal van de salaaf geven de uitzondering waarbij de zwangere vrouw niet hoeft te vasten of haar vasten kan breken indien ze vreest voor haar gezondheid of deze van het kind. Laten we eerst de volgende hadith lezen: 

De profeet Muhammad ṣallallāhu 'alayhi wa sallam (peace and blessings of Allāh be upon him) zei: Allah heeft de reiziger van de helft van het gebed en het verplichte vasten vrijgesteld en Hij heeft de zwangere en degene die borstvoeding geeft (ook) vrijgesteld. (van het verplichte vasten) [note]Aboe Dawoed 2408; al-Tirmidhi 715; al-Nasaa’i 2315; en Ibn Maajah 1667[/note]

De hadith wordt door de geleerden als algemeen in mening beschouwd, dit heeft als gevolg dat het betrekking heeft op iedere zwangere vrouw. De enige limiet die de geleerden eraan verbonden hebben is dat het slechts is toegestaan wanneer de vrouw teveel hinder heeft van de zwangerschap waardoor er uiteraard ook gevaar kan ontstaan voor haar gezondheid en die van het kind. Tevens is dit een referentie naar de passage in de Koran waarin Allah zegt: 

En wie ziek of op reis is, (diegene dient) dan hetzelfde aantal dagen (in te halen) [note]2:185[/note]

Sommige onder de salaaf, zoals ‘Ataa, maakten deze uitzondering algemeen ongeacht hoe licht of zwaar de ziekte was. Tevens was dit ook de opinie van Imam Bukhari. De latere geleerden waaronder deze van de vier gekende wetscholen namen niet de algemeenheid aan en beperkten de uitzondering tot vrouwen die daadwerkelijk moeilijkheden ondervinden tijdens het vasten en daarbij vrezen voor de gezondheid van zichzelf en/of hun kind. In de Hanbali wetschool vinden we zelfs duidelijk de opinie, dat als een vrouw vreest voor de gezondheid van haar kind of zichzelf, en ze vast toch, dat dit onder de noemer van makroeh[note]sterk afgeraden daad maar niet het niveau van haraam[/note] valt! 

Compensatie?

Terwijl er eensgezindheid was onder de 4 wetscholen en de salaaf over de vorige kwestie, is er wel meningsverschil over de compensatie die de vrouw moet doen voor het niet vasten tijdens haar zwangerschap of tijdens het geven van borstvoeding. We geven hieronder een kort overzicht: 

Hanafi:

  • het inhalen van de gemiste vastendagen 
  • geen vergoeding verplicht

Maalik:

  • borstvoeding = vergoeding
  • zwanger = geen vergoeding 

Hanbali & Shaafi’i:

  • bij vrees voor gezondheid van de baby = vergoeding
  • bij vrees voor eigen leven = slechts inhalen van vastendagen en geen vergoeding

Het komt er eigenlijk op neer dat je verschillende opinies hebt die mekaar wel overlappen. Deze verscheidenheid aan opinies is een Genade voor de moslims en geen last zoals velen denken. Er rest nu nog de vraag, wat als er meerdere jaren na elkaar niet gevast is vanwege zwangerschap of borstvoeding? Dit is best mogelijk omdat de vrouw misschien terug zwanger is en eventueel het jaar daarna nog borstvoeding geeft … De dagen die dan in te halen zijn stapelen zich zo op en het wordt misschien lastig om deze nog allemaal in te halen. 

Een veel gehoorde opinie is dat de vrouw ten eerste geen blaam treft aangezien het niet om een bewuste keuze ging. De meeste geleerden zeggen dat deze vrouwen het vasten moeten inhalen maar dat ze het geleidelijk aan over een langere periode mogen doen zodat het hen niet te moeilijk wordt. Ze hoeft dan geen arme te voeden. Als laatste vermeld ik dat er de opinie was van Ibn Abbaas f die bij de uitzonderingen in de volgende aajah, hieronder ook de vrouwen rekende die zwanger waren of borstvoeding gaven en vreesden voor de gezondheid van zichzelf of hun kind. 

En degenen die alleen met grote moeite kunnen vasten, kopen het af door een behoeftige te voeden. [note]2:184[/note]

Technisch gezien konden deze die bedoeld zijn in de aajah vasten. Oudere mensen vielen hieronder, zelfs al waren ze niet echt ziek, maar door hun ouderdom kon het toch als moeilijk ervaren worden. Ibn Abbaas f, zei dat ook zwangere vrouwen of degenen die borstvoeding geven onder deze categorie vallen. Ze betalen dus een vergoeding per dag dat ze niet vasten. Ook ibn ‘Umar f was ook van deze opinie.

En Allah weet het best, moge Hij ons leiden. 

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *