De kat en de goudvis …

Stel u het volgende voor, u gaat mijn woonkamer binnen en ziet mijn glazen bokaal waar de goudvis inzat in stukken uiteen op de grond liggen. De goudvis is nergens te bespeuren maar je ziet wel een kat op de zetel die erg voldaan en ontspannen op de zetel zijn poten aan het likken is. Wat kun je daaruit afleiden? De meeste onder ons zullen als ze eerlijk zijn meteen de link leggen naar de kat. 

Maar wat als een van mijn vrienden was gekomen, die de vis naar een grotere bak had gebracht en daardoor per ongeluk de kleinere bak had omgestoten waardoor die gebroken was en daarna heeft  hij koekjes aan de kat gegeven … Heb je dat scenario overwogen? Hebben we enig bewijs dat de kat de vis heeft opgegeten? Nee. Hebben we enig bewijs dat de vis dood is? Nee. Het enige dat we zeker weten is dat de vis niet in zijn kom zit. 

Een goed advies. Ga niet uit van iets dat u niet ziet. Tel geen dingen op. Gebruik je fantasie niet. Neem wat er voor je ligt tegen de nominale waarde. Een ander voorbeeld. Stel, u ziet een religieuze geleerde op straat lopen. Bij de plaatselijke kroeg stopt hij en loopt hij naar binnen. Even later komt hij te voorschijn en hij loopt raar. Veronderstellen we dat onze geleerde dronken werd in de kroeg en denken we nu het ergste van hem? Of zou er mogelijk iets anders aan de hand zijn geweest? Hij had bijvoorbeeld de kroeg binnen kunnen lopen omdat hij dringend een toilet wilde gebruiken. Een paar islamofobe jongens die hem hebben gezien, hebben hem misschien aangevallen. Gewond en dooreen geschud liep hij naar buiten, met zijn blauwe plekken, hoewel onzichtbaar, pijnlijk genoeg voor hem om te struikelen. Hebben we deze mogelijkheid overwogen?

Psychologie wijst ons op een interessante observatie. Als het afwijkende gedrag aan anderen toebehoort, hebben we de neiging het uit te leggen in termen van hun persoonlijkheid, hun keuzes. Als het echter van ons is, hebben we de neiging het uit te leggen in termen van de situatie. We zoeken naar de nuances, de ontbrekende details die ons op de een of andere manier zullen excuseren. 

Mensen gaan te vlug af op wat ze denken gezien te hebben maar wees eerlijk, we kennen allemaal wel voorbeelden die ons zouden kunnen in verlegenheid brengen als anderen uitgaan van een fractie van het totaalplaatje. Als dit de toestand van de ‘echte’ wereld is, hoe gaat het met de virtuele wereld? Niet beter en naar alle waarschijnlijkheid veel slechter. Non-verbale communicatie vormt maar liefst vijfenzestig procent van onze communicatie, het omvat onze gezichtsuitdrukkingen, onze lichaamstaal, onze signalen en gebaren. Vele mensen bepalen zelfs het beeld van anderen door alleen conclusies te trekken uit de net vernoemde zaken. 

Het is dan noodzakelijk dat we ons realiseren dat communicatie via internet nog meer imperfectie heeft dan die in het echte leven. Nochtans is er een algemeen gekend islamitisch principe dat men steeds eerst het goede moet denken over een ander. Daarom is het ook opvallend en een bewijs voor onze stelling dat er via social media constant conflicten ontstaan omwille van het feit dat we daar van achter ons keyboard mensen nog sneller gaan beoordelen terwijl we hen helemaal niet zien en meestal zelfs niet kennen! 

Abdullah ibn Muhammad ibn Munazil I, een van de vroege moslims, zei:

“De gelovige zoekt excuses voor hun broeders, terwijl de huichelaar de fouten van hun broeders opzoekt.” [Sulami, Adab al-Suhba]

Het islamitisch principe van eerst steeds het goede te denken over anderen werkt op enkele manieren: 

  1. Een goede mening hebben over jezelf. Jezelf eigenlijk graag zien. Wie kan het goede zien in anderen als men in zichzelf niets goed ziet.
  2. Naar anderen toe. Hoe kijken we naar daden van anderen? Hoe zuiver is ons beoordelingsvermogen? 
  3. Het derde werkt op het niveau van onze relatie met Allah. Hebben we een goede mening over onze Schepper? Accepteren we de waarheid dat we weinig weten en dat we zelf ons veel zorgen maken over van alles en nog wat en vaak in wanhoop vervallen? Dit principe in het achterhoofd helpt ons om bij te sturen wanneer nodig, om onszelf te corrigeren. 

Hamdun al-Qassar, een van de grote vroege moslims g, zei:

‘Als een vriend onder uw vrienden zich vergist, verzin dan zeventig excuses voor hem. Als je hart niet in staat is om dit te doen, weet dan dat de tekortkoming in jezelf zit. ”[Imam Bayhaqi, Shu’ab al-Iman, 7.522]

Hier is een manier om dit te begrijpen. Stel dat u een bril krijgt die u normaal niet draagt. U wordt vervolgens gevraagd om te lezen wat er voor u staat. Dat zou je niet kunnen. Betekent dit dat de tekst voor je wazig is? Of heb je de verkeerde bril opgezet?

We moeten eerlijk zijn en het accepteren wanneer dit het geval is, zoals het vaak het geval is. Hoe wonderbaarlijk de wereld van de sociale media ook is, het is een geïmproviseerde realiteit. Het is geen compleet beeld en we moeten er niet vanuit gaan dat het zo is.

Veel van de bitterheid en slechte smaak kunnen worden vermeden als we het islamitische principe van positiviteit volgen. We staan niet aan de andere kant, we weten niet hoe het is, we weten niet waar de andere persoon vandaan komt. We zijn nog niet bedreven in het decoderen van de nuances van taal via internet. Erger nog, de woede van alledag wordt gepompt in de virtuele wereld, waar het alleen maar uiteindelijk terugkaatst. We moeten onszelf kalmeren, voordat we een plek betreden waar de verantwoording klein is, maar de gevolgen reëel. Zowel als een tegengif voor de verkeerde informatie van onze tijd en als een manier om het profetische karakter te volgen, is husn dhann (eerst steeds het goede zien bij een ander en hem excuseren) een deugd die we nu meer dan ooit nodig hebben. 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *